W Polsce co roku na raka piersi umiera ok. 5,5 tys. kobiet. To jeden z najczęściej występujących rodzajów nowotworów u kobiet na całym świecie. 1 na 8 pań na którymś etapie swojego życia usłyszy diagnozę „rak piersi”. Jak chronić się przed złośliwą chorobą?

Rak piersi – grupa zwiększonego ryzyka

W grupie podwyższonego ryzyka znajdują się kobiety po 50. r.ż. Rak piersi częściej występuje u pań, które pierwszą miesiączkę miały w 12 r.ż. oraz u tych kobiet, u których późno rozpoczęła się menopauza. Dodatkowe czynniki zwiększające prawdopodobieństwo raka piersi to zastępcza terapia hormonalna (przyjmowanie środków z estrogenem i progesteronem), nierodzenie dzieci oraz spożywanie alkoholu. Kobiety z rodzinną chorobą nowotworową piersi również znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka.

Te panie, których piersi charakteryzują się dużą gęstością, czyli mają przewagę tkanki gruczołowej nad tkanką tłuszczową, są 4 razy bardziej narażone na raka piersi niż właścicielki piersi z przewagą tkanki tłuszczowej. W jędrnych piersiach dużo trudniej na wczesnym etapie wykryć również zmiany nowotworowe.

Na rozwój raka piersi wpływa też promieniowanie jonizujące, na które kobieta była narażona w okresie dojrzewania i wczesnym dzieciństwie oraz m.in. mutacja genu RECQOL zwiększająca ryzyko zachorowania nawet 5-krotnie.

Nowotwory piersi powstające w komórkach sutka przybierają różne formy, a dokładniejsze informacje o rodzajach raka piersi można znaleźć na stronie https://myday.eu.com/pl-pl/article/breast-cancer/

Rak piersi – zapobieganie rozwojowi choroby

Żeby zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka piersi, konieczna jest zmiana codziennych i szkodzących zdrowiu nawyków Mutacja genetyczna może wcale nie doprowadzić do choroby, jeśli odpowiednio wcześnie rozpocznie się działania profilaktyczne. U kobiet borykających się z nadwagą, szczególnie w okresie pomenopauzalnym, częściej niż u kobiet z prawidłowym BMI stwierdza się złośliwe zmiany nowotworowe. Ma to związek m.in. z większą produkcją estrogenów (więcej komórek tłuszczowych, to więcej estrogenu) wpływających na szybszy rozwój komórek rakowych. Nie bez znaczenia jest również miejsce, w którym gromadzi się nadmierna tkanka tłuszczowa. Największe zagrożenie stanowi tzw. tłuszcz brzuszny sprzyjający rozwijaniu się złośliwych guzków. U osób z nadwagą obserwuje się również wyższy poziom insuliny, co sprzyja powstawaniu nowotworów, w tym raka piersi. Specjaliści zalecają więc, żeby dbać o zdrową i zbilansowaną dietę, a także regularnie uprawiać sport. Nieprzetworzona żywność bogata w błonnik pomaga zachować smukłą sylwetkę, a ćwiczenia zwiększają metabolizm, przyspieszając spalanie tkanki tłuszczowej. 75 minut intensywnych ćwiczeń lub 150 min umiarkowanej aktywności w ciągu tygodnia wystarczy, żeby zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka piersi.

Dla ochrony przed nowotworami piersi kobieta powinna zrezygnować z codziennego spożywania większych ilości alkoholu. Wypijanie od 2 do 5 drinków każdego dnia znacznie zwiększa ryzyko choroby. Związek między alkoholem a częstszymi zachorowaniami na raka nie jest do końca poznany, jednak kobietom z mutacją określonych genów oraz chorobą w rodzinie zaleca się umiarkowane spożywanie trunków alkoholowych (nawet mniej niż 3 kieliszków wina w ciągu tygodnia).

Rak piersi – badania i wczesne wykrywanie choroby

Wśród działań profilaktycznych obok zdrowej diety i regularnej aktywności wymienia się również samobadanie piersi oraz okresowe badania. Kobietom przed 50 r.ż. zaleca się wykonywanie badania USG piersi raz do roku lub analizy termograficznej polegającej na wykrywaniu wzrostu ciepła w tkankach. Komórki nowotworowe tworzą dobrze ukrwione struktury, emitując więcej ciepła niż otaczające je tkanki. Dzięki kamerze termowizyjnej rejestruje się zmiany w wybranych obszarach piersi. Choć analiza termograficzna pozwala wykryć zmiany fizjologiczne, zanim pojawią się nieprawidłowości anatomiczne, wciąż musi posiłkować się tradycyjnymi metodami wykrywania raka piersi.

Lekarze zalecają, żeby kobiety z grupy podwyższonego ryzyka wykonały pierwszą mammografię, czyli prześwietlenie piersi promieniami rentgenowskimi między 38. a 40 r.ż. Jeśli badanie nie ujawni podejrzanych zmian, do ukończenia 50 r.ż. należy powtarzać je co 2 lata, a następnie co roku. Mammografia pozwala wykryć guzki o średnicy mniejszej niż 0,5 cm, co trudno wyczuć kobiecie podczas regularnego samobadania piersi. Większość zmian (nawet aż 90%) widocznych na mammografii ma charakter łagodny i należą do nich torbiele, gruczolaki oraz włókniaki. Jeśli badanie ujawni nowotwór, we wczesnym stadium choroby można go usunąć, oszczędzając pierś.

Jeśli mammografia nie wykaże zmian lub lekarz ma wątpliwości co do diagnozy, kobieta zostaje skierowana na badanie USG. W przypadku nowotworów przeprowadza się również biopsję, żeby określić charakter zmiany.

W zależności od stadium zaawansowania choroby przeprowadza się operację usunięcia guza lub całej piersi. Żeby kobieta powróciła do całkowitego zdrowia, po mastektomii przeprowadza się rehabilitację onkologiczną z indywidualnie dobranymi zabiegami fizykoterapeutycznymi

>> Rehabilitacja pacjentek po leczeniu raka piersi

Na bezpłatne badania mammograficzne zgłasza się jedynie połowa uprawnionych pacjentek. A metoda pozwala na wykrycie złośliwego guza we wczesnym stadium rozwoju, kiedy leczenie przynosi najlepsze rezultaty. Profilaktyka raka piersi, regularne badania i samokontrola pozwalają wcześnie zdiagnozować chorobę i skutecznie ją wyleczyć.

Źródła:
- 10 pytań o mammografię [w:] Moda na zdrowie, październik 2014 r.
- http://www.breastcancer.org/risk/factors/weight
- https://www.cancer.org/latest-news/five-ways-to-reduce-your-breast-cancer-risk.html
- http://www.badajpiersi.pl/792-czy-masz-geste-piersi
- https://www.medme.pl/artykuly/termografia-w-onkologii-rak-piersi,35264.html