W górach jest wszystko, co kochał

Anna Majewska

2010-03-05 16:00:20, aktualizacja: 2010-03-05 20:49:17

Praca nagrodzona Główną Nagrodą w IV edycji Konkursu im. Macieja Szumowskiego na reportaż "Polska zza siódmej miedzy" - "Kryzys. Historie dramatów i zwycięstw"

We wtorek w schronisku po sezonie. Tytuł piosenki, którą pamiętałam jeszcze z harcerstwa. Ładna, smętna, gitarowo-deszczowa. Dobra do jesiennego grzańca lub herbaty z rumem. We wtorek przestałam modlić się o cud i zaczęłam przepraszać. Przepraszać za to, że modliłam się o cud. Samolubnie i przeciwko badaniom histopatologicznym. Jednoznacznym. Cztery-pięć tygodni.
We wtorek udzieliłam mu pozwolenia. Powiedziałam: odchodź w pokoju. Życzenia, które musiałam mu złożyć. To, że odejdzie, było pewne, więc niech chociaż w pokoju. Odchodź w pokoju, ale nie odchodź, proszę.

Oczy emocjonowały mi się dopiero na schodach, reszta była dzielna.

Mówiłam do widzenia, do jutra, trzymaj się Tatku, ubierałam kurtkę i buty, zamykałam drzwi i buczałam całą drogę do siebie. Szłam wesołym krokiem, tak żeby Tato - spoglądający czasem za mną przez okno - niczego się nie domyślił. Okno na czwartym piętrze, okno na świat. Na piaskownicę, na kasztany i na wierzbę płaczącą obok ławki.

Córuś, zrób mi zdjęcie tych gór, które widać z balkonu.
Kasik, przywieź mi proszę gałązkę z lasu, taką pachnącą. Albo szyszkę.
Dziecko, zapnij mi sandały...

Te same, które traktował jako kapcie w schroniskach. Odpoczynek dla stóp po całym dniu w ciężkich skarpach. Wygodne, zapinane na rzepy. Jedyne pasujące teraz na napuchnięte limfą nogi.

To nie wina komandosa, że go postrzelili w akcji
Tak Mu odpowiadałam, kiedy przepraszał, a przepraszał za wszystko. Za to, że nie zrobi mi herbaty. Za to, że mnie prosi o zrobienie herbaty sobie. Za to, że Mu zapinam sandały i za to, że Go widzę w takim stanie.
To nie wina komandosa, Tatku, że go postrzelili w akcji.

Wiesz, kiedyś sobie wymyśliłem, że jak się dowiem, że mam raka to pójdę przy minus dwudziestu w Tatry. Na Czerwone Wierchy na przykład. Stamtąd jest piękny widok na słowacką stronę.

Ręce miał za słabe, aby utrzymać sześćdziesiąt kilka zbindowanych stron. Poprosił Mamę, aby mu poczytała do poduszki. Następnego dnia powiedział mi, że mu się podobało. Ojciec nigdy nie kłamał, a już na pewno nie kłamał po to, żeby się komuś zrobiło lepiej. Nigdy też nie chwalił, zwłaszcza dzieci i podwładnych. Odważył się tydzień przed śmiercią. Zwycięstwo raka nad nie-rakiem.

Ani wcześniej, ani później
- Panie Władysławie, przyjdę jutro tak tuż przed M jak Miłość, dobrze?

- Witamy panie Władysławie, jakże zdrowie dzisiaj?
Opieka paliatywna nie opóźnia śmierci. Ani jej nie przyspiesza. To wszystko. Pomaga

w umieraniu, ale nie pomaga umrzeć.

- Ale historia, mówię pani, no do kabaretu.
Jadę taksówką, taksówkarz gaduła, opowiada jak to deweloper ludzi oszukuje, bo sprzedaje mieszkania z widokiem na przyszłe hospicjum i ani słowa o tym nie wspomina, a wie przecież co tam wybudują, bo prezydent miasta z wielka pompą przekazał teren pod budowę centrum do umierania. Tak właśnie nazwał nasze hospicjum: "centrum do umierania", pajac. No ale nic, ja słucham dalej, a on się nakręca i w końcu wypala:

"- No bo jak to? Mieszkać obok hospicjum? A pani chciałaby mieszkać obok hospicjum?". To ja mu odpowiadam: "Jasne, miałabym blisko do pracy" - i się zamknął.

Lekarzowi opieki paliatywnej samo powołanie do zawodu nie wystarczy. Zwykła chęć pomocy chorym to za mało, kasy z tego nie ma. Śmiertelność pacjentów wynosi prawie 100 proc. Czasami zdarza się jakiś cud albo odroczenie wyroku, ale rzadko. Zadanie lekarza sprowadza się do prób ulżenia w coraz większym cierpieniu. A na koniec składa się kondolencje i przypomina o wystawieniu karty zgonu. Niekiedy ksiądz na pogrzebie wyczyta podziękowania dla lekarza z hospicjum.

Naprawdę rzadko rodzina lub sam chory pomyślą o jakimś symbolicznym dowodzie wdzięczności - czekoladki, wino albo kwiatek. Z tego wszystkiego pani Krysia lubi tylko czekoladki, bo lekkie i nie przeszkadzają w sztafecie po mieszkaniach pacjentów.